حسين مير حيدر

224

معارف گياهى ( فارسى )

2 . گزنه كوچك به فارسى « گزنه كوچك » و « گزنه يك پايه » و در كتب طب سنتى با نام « انجره صغير » آمده است . به عربى « حرّيق » گفته مىشود . به فرانسوى آن را Ortie brulante و Petite ortie و Ortie romaine و به انگليسى Smaller - nettle و Dwarf stinger مىنامند . گياهى است از خانوادهء Urticaceae نام علمى آن Urtica L . Urens L . و مترادف آن Urtica minor Lam . مىباشد . مشخصات گزنه كوچك يا انجره صغير گياهى است علفى ، خيلى كوچك كه بلندى آن از 5 / 0 متر كمتر است . ساقهء آن كاملا چهارگوشه نيست و زواياى آن كمى پهن و قوسى است . تمام اعضاى هوايى گياه از پرزها و تارهاى بسيار گزنده و سوزان و چسبناك پوشيده شده‌اند . برگهاى آن سبز روشن ، متقابل با كنارهء دندانه‌دار و بيضى شكل است . در اين گياه گلهاى نر و ماده روى يك پايه قرار دارند و به رنگ سبز روشن يا كمى زرد در طول تابستان و پاييز ظاهر مىشوند . اين گياه از نظر سرعت انتشار مانند انجره كبير نيست و فقط در باغها و اراضى مزروع مىرويد . در ايران در شمال ايران در گيلان ، مازندران ، گرگان ، بندر گز و ييلاقات اطراف تهران و در آذربايجان ، لرستان ، پشت‌كوه ، در خوزستان در اطراف بهبهان و در فارس در كمارج ، بوشهر و شيراز مىرويد . تركيبات شيميايى از نظر تركيبات شيميايى وجود فورميك اسيد و نوعى گلوكوزيد قرمزكنندهء پوست و يك آلكالوئيد در گياه تأييد شده است . خواص - كاربرد در هند از شيرهء گياه براى تحريك پوست در استعمال خارجى مصرف مىشود . از ريشهء آن به عنوان مدّر و جوشاندهء گياه را به عنوان مدّر ، قابض ، قاعده‌آور ، ضد انگل و كرم‌كش و در موارد التهاب كليه ، وجود خون در ادرار « 1 » ، مفرط بودن خون عادت ماهيانه و ضعف و زردى تجويز مىكنند .

--> ( 1 ) . Haematuria